Миловица
Владимир Дубовка (1900–1976) — белорусский поэт, писатель, филолог, переводчик… Арестован в 1930 году по делу «Союза освобождения Беларуси», сослан на 5 лет. Повторно арестован в 1937 году, приговорен к 10 годам лагерей. Снова арестован в 1949 году, приговорен к 25 годам тюремного заключения (по др. данным, к пожизненной ссылке)…
По всем приговорам реабилитирован.
Што ж тут зробіш, калі радзіма сталася горш, чым мачаха?
Гэта ён пераклаў санет Шэкспіра № 66 (яшчэ б адну лічбу 6 дадаць! 😊 ), а наш перакладчык Леанід Валадзько спеў:
Стамлёны ўсім, я лепш сустрэў бы смерць,
Чым занядбаных бачыць жабраванне,
І здзек пустапарожнасці цярпець,
І найчысцейшай праўды зневажанне,
І бачыць пыху ў залатых страях,
І цноту, згвалчаную хіжай сілай,
І для бязглуздасці пачэсны шлях,
І моц, якую немач паланіла,
І мастакоў нізкапаклонны зброд,
І недарэк мастацтвазнаўцаў з імі,
І ісціну, якой затулен рот,
І зло, што верхаводзіць над усімі.
Ссылка на эту песню Володько:
Дубоўка і казкі пісаў. Толькі ці ведае хто іх?
…Недалеко от Новогрудка на правом берегу Немана стоит город Берёзовка. Он издавна славится своим стеклозаводом (1883), построенном на месте стеклоплавильных гут (от нем. Hütte). Игорь Черток показывал как-то фотографии с выставки продукции завода в Санкт-Петербурге. В моем детстве считалось очень большой удачей достать по блату березовский хрусталь.
На стеклозаводе после института работала и моя одноклассница Валентина Гринько (†2023), с которой мы вместе поступали в иняз.
Есть и легенда о том, как у нас на берегах реки с чистой водой и чистым песком родилось ремесло стеклодувов.
А Уладзімір Дубоўка напісаў у свой час (1962?) пра гэта лірычную казку. Яна апавядае пра тое, як просты вясковы хлопец закахаўся ў прыгажуню Мілавіцу, сястру Сонца. Але адказаць яму ўзаемнасцю яна не магла. Яна была ўсяго толькі праменьчыкам, адлюстраваннем сонца ў вадзе ракі. Каб ступіць на зямлю, ёй патрэбны былі шкляныя чаравічкі з залатога пяску…
Чаравічкі трэба было паспець зрабіць да таго, як першы промень сонца кранецца зямлі. Закаханы хлопец даў рады гэтай справе. Але вечарам яго чакала расчараванне — Мілавіца знікла разам з заходам сонца…
В 1976 году киностудия Беларусьфильм выпустила мультфильм «Миловица» по этой сказке.
В мультфильме заодно обратите внимание на обращение парня: «День добрый, деду!» — деду — это звательный падеж ( клічны склон), который давно исчез в русском и сейчас исчезает в белорусском языке.
Ссылка на мультфильм:
Улучшайзинговая версия (Канал «КиноАрхив [4К]»):
(Не обращайте здесь внимания на описание — оно содержит ряд неточностей)
Жанчыны ведаюць «Мілавіцу» як вытворцу станікаў і іншых гарсэтных вырабаў. Фірма ў свой час узяла гэтую назву, бо ў народзе Мілавіца — гэта Венера — і планета і аднайменная багіня, якая лічыцца ўвасабленнем кахання і жаночай прыгажосці. На гандлёвым знаку Венера адлюстравана ў выглядзе зоркі. Прапанавалі ім такую назву ў Саюзе пісьменнікаў — яшчэ ў тым, куды мы студэнтамі хадзілі снедаць ды палуднаваць у кафэ — бо ён быў амаль насупраць ін’яза.
Венера — единственная планета, которая вертится задом наперёд. Ученые выдвинули предположение, что Венера является первой обитаемой планетой в истории существования Солнечной системы. Давным-давно там были моря и океаны, была жизнь… Сегодня же атмосфера планеты представляет собой непроглядное облако серной кислоты, а температура на поверхности Венеры достигает 450°C.
А у эзотериков Венера — родина некоторых земных душ. Родина Люцифера. Скоро уже ему предстоит отправиться домой…